Lyfjasalvía: notkun í mat, rannsóknir og varúð

Hvaða salvía og hvaða framleiðsluform?

Lyfjasalvía, Salvia officinalis L., er fjölær, ilmríkur hálfrunni af varablómaætt, Lamiaceae, sem mynta tilheyrir einnig. Í matargerð er blaðið notað, ferskt eða þurrkað. Dæmigerð blöð eru grágræn, mjúkhærð og hrukkótt; eldri stönglar tréna. Kaupið greinilega auðkennda salvíu sem er ætluð til matar. Ljósmynd eða kunnuglegur ilmur nægir ekki til að greina óþekkta villta plöntu. [1]

Nöfn geta falið mun. Grísk salvía, S. fruticosa, er einnig seld sem fersk salvía. Rannsóknir sem eru sagðar fjalla um spænska salvíu, S. lavandulifolia, eða blöndur af salvíugerðum eiga ekki sjálfkrafa við um þá lyfjasalvíu sem hér er fjallað um. Fersk blöð, þurrkað malað krydd, te, alkóhólútdrættir og ilmkjarnaolía gefa líka ólíkan styrk efna. Rannsókn á tilteknum útdrætti staðfestir ekki áhrif af skeið af salvíu í mat. [1] [4]

Hvað veitir venjulegur matarskammtur?

Helsta framlag salvíu í daglegu lífi er einkennandi ilmur hennar í matargerð. Lítið magn hentar með baunum, grænmeti, fyllingum, alifuglakjöti og sósum og gerir fjölbreyttar máltíðir girnilegar án mikillar viðbótarorku. Uppskriftin í heild ræður þó salti, fitu og næringarlegu jafnvægi. Blöðin innihalda rokgjörn efni, þar á meðal thujone og kamfóru, og fjölfenól. Mæling á þessum efnum eða andoxunarvirkni sýnir ekki að sjúkdómar séu fyrirbyggðir hjá fólki. [1] [2] [4]

Fyrir 1 teskeið af þurrkaðri, malaðri salvíu, um 0,7 g, gefur næringartafla háskólans um það bil 2 kcal, 0,3 g af trefjum, 12 mg af kalsíumi og 12 míkrógrömm af K-vítamíni. C-vítamín er aðeins um 0,2 mg í þessum skammti. Þetta eru námundaðar áætlanir fyrir þurrkuðu, möluðu vöruna, ekki fersk blöð; varan og hversu þétt er pakkað í skeiðina eru breytileg. Ekki setja fram gildi fyrir 100 g eins og það væri venjulegur kryddskammtur eða gera ráð fyrir að hvert næringarefni í blaðinu berist í síað te. [3]

K-vítamín stuðlar að eðlilegri blóðstorknun og starfsemi tiltekinna beinpróteina. Salvía veitir lítið viðbótarmagn, einkum miðað við litla þyngd, en teskeið er ekki stór uppspretta próteina, trefja eða kalsíums og kemur ekki í stað grænmetis eða annarra kalsíumríkra matvæla. [10] [3]

Val, undirbúningur og geymsla salvíu

Veljið heilbrigð, ilmandi blöð án mikillar litabreytingar, visnunar, slíms eða myglu. Þvoið hendurnar, takið blöðin af stönglunum og skolið undir hreinu, rennandi vatni rétt fyrir notkun. Þerrið varlega og saxið smátt þegar uppskriftin krefst þess; fargið hörðum, trékenndum stönglum. Haldið jurtinni og áhöldunum frá safa úr hráu kjöti. Ekki nota sápu eða bleikiefni á blöðin. Skolun gerir skemmdan mat ekki öruggan. [2] [11]

Byrjið með lítið magn og stillið eftir smekk. Bæta má ferskri salvíu út í undir lok eldunar til að varðveita meiri ilm. Þurrkuð, möluð salvía er þéttari í efnum miðað við þyngd en vatnsrík fersk blöð; ekki skipta þeim út gramm fyrir gramm. Þetta er kryddráð, ekki lækningaskammtur. [2] [3]

Geymið ferska salvíu í kæli, lauslega vafða í rakan eldhúspappír í poka, og notið innan fáeinna daga, fyrr ef hún fer að láta á sjá. Frysta má blöðin til síðari matargerðar eða þurrka þau alveg. Geymið þurrkaða salvíu í lokuðu íláti á þurrum, dimmum stað; Purdue nefnir um sex mánaða geymslu. Merkið dagsetningu og fargið mygluðu efni. Venjulega heimagerða salvíu í olíu á að kæla strax og nota innan 4 daga eða frysta. Olía ein og sér gerir rakar jurtir ekki öruggar við stofuhita; ekki spinna upp aðferð til að geyma þær án kælingar. [2] [12]

Hvað hafa rannsóknir á fólki í raun kannað?

Einkenni tíðahvarfa: slembiröðuð, tvíblind rannsókn frá 2021 tók til 80 kvenna á tíðahvörfum, 48–65 ára, og bar töflu með tilteknum útdrætti úr ferskri salvíu saman við lyfleysu í 4 vikur. Blöndunni var lýst sem lausri við thujone; 280 mg af sterkum útdrætti samsvöruðu 3.400 mg af tinktúru, ekki sömu þyngd þurrkaðra blaða. Einkunnir fyrir tíðahvarfaeinkenni og alvarleiki hitakófa bötnuðu meira með útdrættinum, en undirkvarðinn fyrir þvag- og kynfæraeinkenni sýndi ekki marktækan ávinning. Rannsóknin var lítil og stutt, fjármögnuð af framleiðandanum, og einn höfundur starfaði hjá honum. Hún styður mögulega verkun þessarar tilteknu blöndu við þessar aðstæður, ekki hvers kyns salvíutes eða öryggi til langs tíma. [5]

Vitsmunastarfsemi: slembiröðuð, tvíblind rannsókn frá 2003 kannaði 42 fullorðna á aldrinum 65–80 ára með vægan til miðlungsmikinn Alzheimerssjúkdóm í 4 mánuði. Tiltekinn fljótandi útdráttur, 60 dropar á dag, gaf betri breytingar á vitsmunalegum og klínískum matskvörðum en lyfleysa. Upprunalegt ágrip greinarinnar greinir frá þessu, en fáir þátttakendur og takmörkuð eftirfylgd staðfesta hvorki forvarnir, lækningu né jafngildi við meðferð sem er notuð nú. Dropar eru háðir framleiðsluforminu: þessi rannsóknarskammtur er ekki leiðbeining um að taka ilmkjarnaolíu eða búa til tinktúru heima. [6]

Te og blóðfita: óslembuð forrannsókn frá 2009 náði aðeins til 6 heilbrigðra kvenna á aldrinum 40–50 ára, sem drukku salvíute í 4 vikur. Rannsakendur notuðu 300 mL tvisvar á dag, útbúið úr 4 g af þurrkuðu plöntuefni fyrir hverja 300 mL. Sumar kólesterólmælingar bötnuðu en glúkósi í blóðvökva breyttist ekki. Skortur á samtíma slembuðum samanburði, örlítið úrtak og heilbrigðir þátttakendur koma í veg fyrir áreiðanlega niðurstöðu um meðferð sykursýki eða hás kólesteróls. Mæld andoxunarviðbrögð eru rannsóknarstofuniðurstöður, ekki sönnun fyrir færri hjartaáföllum. Þetta fyrirkomulag með sterku rannsóknartei er ekki ráðlegging um notkun heima. [7]

Fólk segir … hvað sýna gögnin?

Fullyrðing: „Salvía er sannreynd lækning við minnistapi.“ Niðurstaða: ekki staðfest. Lítil rannsókn á einum útdrætti hjá fólki með Alzheimer sýnir ekki að matjurtablöðin fyrirbyggi heilabilun eða meðhöndli allar ástæður gleymsku. Rannsóknir á öðru salvíuefni fylla ekki sjálfkrafa það skarð. [6]

Fullyrðing: „Salvíute lækkar blóðsykur á áreiðanlegan hátt.“ Niðurstaða: óútkljáð fyrir venjulegt te. Forrannsóknin með sex þátttakendum fann engin glúkósaáhrif hjá heilbrigðum konum; hún sannar hvorki verkun við sykursýki né útilokar öll möguleg áhrif. Ekki skipta ávísaðri meðferð út fyrir te. [7]

Fullyrðing: „Að brugga te fjarlægir áhættuefnin, svo ótakmarkað salvíute er öruggt.“ Niðurstaða: rangt. Frumrannsókn á efnasamsetningu fann thujone og kamfóru í jurtatei, með töluverðum mun milli vara. Vatn dró út minna thujone en alkóhól en fjarlægði það ekki; að taka lokið af minnkaði ekki útsetningu á áreiðanlegan hátt. Þessar niðurstöður ákvarða ekki almennt öruggan fjölda heimagerðra tebolla. [4]

Thujone, ofnæmi, lyf og sérstakar aðstæður

Ilmkjarnaolía og krampaköst: sterk salvíuolía er verulega frábrugðin kryddnotkun. Birt tilfellalýsing greindi frá krömpum eftir óviljandi útsetningu fyrir salvíuolíu hjá nýbura og ungu barni. Tilfellalýsingar geta ekki mælt tíðni eitrunar en gefa alvarlega ástæðu til varúðar. Ekki gleypa ilmkjarnaolíu úr salvíu eða gefa hana börnum um munn. Geymið hana þar sem börn ná ekki til og leitið bráðrar læknisaðstoðar eftir inntöku eða krampakast. Fólk með sjúkdóm sem veldur krampaköstum ætti að forðast sjálfsmeðferð með sterkum salvíuvörum. [8] [9]

Meðganga, brjóstagjöf og börn: leiðbeiningar University of Texas at El Paso mæla gegn salvíutei á meðgöngu eða við brjóstagjöf og gegn því að gefa það litlum börnum um munn. Venjulegt lítið magn sem krydd í mat felur í sér aðra útsetningu. Yfirfarnar heimildir veita ekki viðeigandi grundvöll fyrir lækningaskömmtum af blöðum eða útdráttum fyrir þessa hópa, meðferð meðgöngueinkenna eða vísvitandi breytingu á mjólkurmyndun. Ekki nota rannsóknir á fullorðnum sem skammtaleiðbeiningar fyrir börn. [9] [4]

Lyf: ræðið fyrirhugaða teneyslu eða sterku vöruna áður en hún er notuð með sykursýkislyfjum, róandi lyfjum eða meðferð við krampaköstum. Öryggisleiðbeiningar háskólans nefna áhyggjur af glúkósalækkun og óvissu um samhliða notkun róandi lyfja. Þetta eru varúðarráðstafanir, ekki sönnun fyrir ákveðinni lyfjamilliverkun af venjulegum matarskammti. Ekki breyta ávísuðum lyfjum á grundvelli þessara rannsókna. Við warfarínmeðferð skal halda heildarinntöku K-vítamíns nokkuð stöðugri í stað þess að útiloka salvíu sjálfkrafa; þetta atriði um K-vítamín á ekki að alhæfa yfir á öll blóðþynningarlyf. [9] [7] [10]

Ofnæmi: forðist salvíu við staðfest ofnæmi og hættið notkun vöru sem veldur grun um viðbrögð. Ofsakláða, bólgu eða kláða í munni þarf að meta; öndunarerfiðleikar, bólga í hálsi eða yfirliðstilfinning krefjast bráðrar læknisaðstoðar. Þetta eru almenn ofnæmisráð, ekki fullyrðing um að salvíuofnæmi sé algengt. [13]

Niðurstaða

Salvía er gagnleg sem ilmríkt krydd úr ferskum eða þurrkuðum blöðum með hóflegu næringarframlagi. Bráðabirgðaniðurstöður hjá fólki varða tilteknar blöndur og hópa. Njótið matarskammta, geymið jurtina rétt og greinið á milli tes til lækninga, útdrátta og ilmkjarnaolíu bæði hvað væntingar og öryggi varðar.