Evrópskar plómur og sveskjur: næringargildi, notkun og rannsóknir

Auðkenni: ávöxturinn, tréð og þurrkaða varan

Prunus domestica L., evrópska plóman, tilheyrir rósaætt, Rosaceae. „Plóma“ er víðara vöruheiti: japanskar plómur, Prunus salicina, og blendingar geta einnig verið seld undir því. Yrki eru mismunandi að lit og stærð og misauðvelt er að losa steininn frá aldinkjötinu. Fjólublátt hýði auðkennir ekki sérstakt lækningayrki. Hér er átt við þroskað aldinkjöt, yfirleitt með hýði, en ekki harðan stein, fræið inni í honum, lauf eða börk. [1] [6]

Sveskjur eru þurrkaðar plómur af hentugum yrkjum. Ferskur ávöxtur, sveskjur, safi, sætt ávaxtamauk og sulta eru ekki sams konar vörur. Þurrkun minnkar vatnið og þéttir ávöxtinn í minna rúmmál; viðbættur sykur breytir uppskriftinni enn frekar. Söluvara úr þykkum plöntuútdrætti er ekki sama fæða og var rannsökuð hér að neðan. [1] [5] [7] [8]

Hvað gefur skammtur?

Samanburðurinn notar fæðuskrár University of Rochester: eina hráa plómu með uppgefnu þvermáli um 5,4 cm og fjórar ósoðnar sveskjur, reiknaðar sem fjórfalt innihald einnar sveskju í skránni. Þetta eru ólíkir skammtar, ekki jafnar þyngdir eða umbreyting einnar ferskrar plómu í fjórar þurrkaðar. Skrárnar eru almennar fæðuupplýsingar, ekki mælingar á öllum evrópskum yrkjum. Tölurnar eru nálganir; raunveruleg stærð og merking vörunnar skipta máli. [7] [8]

Efni	Ein hrá plóma eins og lýst er	Fjórar sveskjur samkvæmt skránni
Orka	30 kcal	81 kcal
Kolvetni	7,54 g	21,48 g
Sykur alls	6,55 g	12,8 g
Trefjar	0,92 g	2,4 g
Prótein	0,46 g	0,72 g
Kalíum	104 mg	246 mg

Ferskar plómur bæta ávexti, vökva, nokkrum trefjum og kalíumi við fjölbreytta máltíð. Sveskjur eru hagnýt leið til að bæta trefjum við í litlu rúmmáli, en sykur og kolvetni telja áfram þótt sykri sé ekki bætt við. Hvorugur skammturinn gefur mikið prótein. Ávextir koma ekki í stað heillar næringarríkrar máltíðar eða ávísaðra bætiefna. Hér er um næringargildi að ræða, ekki sönnun fyrir sjúkdómsmeðferð. [7] [8]

Prófið niðurskorna ávexti í hreina jógúrt eða graut, plómur í sósu með ósætum rétti og saxaðar sveskjur í pottrétt. Þetta eru hugmyndir að framreiðslu, ekki meðferðarskammtar. Bæði form geta hentað eftir smekk, matarlyst, þoli og öðru í máltíðinni; ekki þarf sjálfkrafa að taka upp rannsóknarmagn. [5] [2]

Hægðatregða: gagnleg niðurstaða úr tiltekinni rannsókn

Slembiröðuð víxlrannsókn frá 2011 náði til 40 einstaklinga með hægðatregðu, þar af 37 kvenna. Þátttakendur fengu 50 g sveskja tvisvar á dag eða 11 g af psylliumblöndunni sem var prófuð tvisvar á dag, í þrjár vikur hvort, með einnar viku hléi á milli. Hvort inngrip gaf 6 g trefja á dag. Upprunalegi útdrátturinn greinir frá meiri framförum í sjálfkrafa hægðum með fullri tæmingu og hægðaáferð með sveskjum, en ekki marktækum mun á rembingi eða heildareinkennum hægðatregðu. [2]

Það styður sveskjur sem mögulegan fæðuvalkost fyrir suma fullorðna með hægðatregðu, en ekki sömu áhrif af ferskri plómu, safa eða útdrætti. Úrtakið var lítið, aðallega konur, og hvort inngrip stutt. Þessi lýsing byggir á upprunalega útdrættinum, ekki sjálfstæðri yfirferð alls gagnasafnsins. Rannsóknarmagnið 100 g á dag er ekki almenn heimameðferð, sérstaklega ekki fyrir börn eða fólk sem fær þembu. [2] [3] [17]

Bein: lofandi gögn, ekki sönnun um færri brot

Prune Study, birt árið 2022, skipti 235 konum eftir tíðahvörf af handahófi í viðmiðunarhóp eða hópa sem borðuðu 50 g eða 100 g sveskja daglega í 12 mánuði. Upprunalegi útdrátturinn hjá Penn State lýsir breytingu á heildarbeinþéttni mjaðmar um −1,1% hjá viðmiðum samanborið við −0,3% með 50 g. Samsvarandi samanburður við 100 g hópinn var ekki tölfræðilega marktækur. Brottfall var 41% við 100 g, á móti 15% við 50 g og 10% hjá viðmiðum. Meira reyndist því ekki sannanlega betra. [9]

Beinþéttni og reiknuð brotaáhætta jafngilda ekki fjölda brota sem voru raunverulega fyrirbyggð. Niðurstöðurnar sanna ekki að sveskjur lækni beinþynningu eða komi í stað meðferðar, kalkríkrar fæðu eða bætiefna sem einstaklingur þarf. Þær færast ekki sjálfkrafa yfir á ferska ávexti, karla, meðgöngu eða alla aldurshópa. Umfjöllunin er takmörkuð við upprunalegan útdrátt í háskólagagnagrunni og er ekki kerfisbundin samantekt allra beinarannsókna. [9]

Val, undirbúningur og geymsla

Veljið óskemmda ávexti án myglu eða vökva sem lekur úr mikið skemmdu aldinkjöti. Örlítil mýkt gefur betri vísbendingu um þroska en einn litur sem á að gilda um öll yrki. Næstum þroskaðar plómur geta þroskast við stofuhita. Setjið þroskaða ávexti í kæli og skoðið reglulega; ekki endast öll innkaup jafn marga daga. [5]

Þvoið hendur og áhöld og skolið ferskar plómur undir köldu rennandi vatni áður en þær eru skornar. Notið ekki sápu, þvottaefni eða bleikiefni á ávexti. Fjarlægið steina og leitið að brotum áður en skorið, soðið eða maukað er; skoðið líka steinlausar sveskjur. Steinninn er ekki innihaldsefni í heimagerðri heilsublöndu. [4] [1]

Plómur má borða ferskar eða sjóða í ávaxtamauk. Sveskjur má mýkja og saxa eftir réttinum og tyggigetu þess sem borðar. Athugið innihald sætra vara. Ekki gera ráð fyrir að safi eða sigtaður drykkur gefi trefjar eða rannsóknaráhrif heilla sveskja. Viðbætt vatn lætur upprunalegu kolvetnin ekki hverfa. [5] [8] [2]

Geymið pakkaðar sveskjur samkvæmt merkingu, lokaðar og varðar gegn raka. Bleyttir ávextir og eldaðir réttir þurfa viðeigandi kælingu og eru ekki óopnuð þurrvara. Fargið mygluðum ávöxtum frekar en að fela þá í þeytingi. Fyrir langtímageymslu í heimagerðum niðursuðukrukkum skal nota prófaða varðveisluaðferð; venjuleg suða gerir krukku ekki sjálfkrafa geymsluþolna utan kælis. [5] [4] [13]

Varúð sem breytir ráðleggingunum

Viðkvæm melting og iðraólga. Plómur innihalda sorbitól, eitt gerjanlegra kolvetna sem kallast FODMAP. Það getur stuðlað að gasi, þembu eða lausum hægðum hjá viðkvæmum einstaklingum. Matur sem hjálpar hægðatregðu eins getur aukið einkenni annars. Aðlagið skammt að þoli fremur en að þvinga fram rannsóknarskammt. FODMAP-skert mataræði er ekki almennt ævilangt bann við ávöxtum. [3] [17]

Ofnæmi. Rannsókn á háskólasjúkrahúsi skráði plómu meðal kveikja fæðuofnæmis tengds frjókornum hjá birkinæmum sjúklingum. Kláði í munni eða vörum eftir hráa ávexti á skilið athygli, en rannsóknin gefur ekki tíðni plómuofnæmis í öllu samfélaginu. Forðist staðfestan ofnæmisvald og fáið einstaklingsbundið mat. Ekki gera ráð fyrir að þurrkun eða suða geri ofnæmisvaldinn öruggan. Öndunarerfiðleikar, bólga í hálsi eða yfirlið með hnigi krefjast bráðrar aðstoðar og þess að fylgt sé ávísaðri adrenalínáætlun ef hún er fyrir hendi. [10] [11]

Ung börn og kyngingarerfiðleikar. Fjarlægið steina og aðlagið áferð. Mjúkur ávöxtur í hæfilegum bitum eða maukaður er annað en heil sleip plóma eða seigur, klístraður þurrkaður biti. Börn eiga að sitja og vera undir eftirliti þegar þau borða. Þetta er beiting almennra ráða gegn köfnun, ekki prófaður sveskjuskammtur við hægðatregðu ungbarna. [12]

Meðganga og brjóstagjöf. Ávextir sem þolast geta verið hluti af fjölbreyttu mataræði á meðgöngu; Johns Hopkins nefnir sveskjur sem valkost. Þvoið ferska ávexti vandlega. Tilgreindar rannsóknir ákvarða ekki sérstakan meðferðarskammt á meðgöngu eða við brjóstagjöf. Venjuleg fæðunotkun sýnir ekki öryggi útdrátta úr steinum, laufum eða berki. Ávextir koma ekki í stað ávísaðra meðgöngubætiefna. [13] [2] [9]

Sykursýki og nýrnamataræði. Teljið kolvetni í raunverulegum skammti, sérstaklega þurrkuðum ávöxtum, safa og sætum réttum. Breytið ekki sykursýkislyfjum vegna þess að vara er „náttúruleg“. Ef nýrnateymi hefur sett kalíummörk þarf að reikna ávaxta- og þurrávaxtaskammta inn í áætlunina. Þarfir breytast með nýrnastarfsemi og niðurstöðum; almenn greining réttlætir ekki bann við öllum plómum. [14] [16] [8]

Warfarín. Sveskjur innihalda K-vítamín. Viðeigandi ráð er jöfn neysla, ekki sjálfvirk útilokun. Ræðið mikla breytingu á reglulegri neyslu við teymið sem fylgist með blóðþynningu. Litlar sveiflur eru ekki það sama og skyndileg stór mataræðisbreyting. Ekki yfirfæra þessi K-vítamín-tengdu milliverkunaráhrif á öll lyf sem kallast blóðþynnandi. [8] [15]

Því er haldið fram… hvað sýna gögnin?

„Allar ferskar plómur virka eins og sveskjurnar í hægðatregðutilrauninni“

Mat: ekki sýnt fram á. Prófað var mælt magn þurrkaðra ávaxta, ekki ferskir ávextir eða safi. Vinnsla, skammtur og þol skipta máli. [2]

„Sveskjur lækna beinþynningu og koma í veg fyrir brot“

Mat: sterkari fullyrðing en gögnin sýna. Beinþéttniniðurstaða eftir tíðahvörf er lofandi, en sannar ekki lækningu eða raunverulega fyrirbyggð beinbrot. [9]

„Þar sem þetta er ávöxtur henta ótakmarkaðir skammtar öllum“

Mat: rangt. Kolvetni, sorbitól, ofnæmi, áferð og tiltekin ávísuð fæðumörk geta breytt hentugum skammti. [3] [17] [10] [14]

Niðurstaða

Evrópskar plómur og sveskjur eru nytsamleg fæða með ólíka skammta og hlutverk í eldhúsinu. Njótið ferskra ávaxta fyrir fjölbreytni og notið þurrkaða af yfirvegun fyrir bragð og trefjar. Rannsóknir á hægðum og beinþéttni þurfa sitt nákvæma samhengi. Í daglegri notkun skipta þol, öruggur undirbúningur, hæfilegir skammtar og áframhaldandi ávísuð meðferð mestu máli.