Amerísk svartvalhneta: næring, rannsóknir á fólki og ofnæmisáhætta

Hvaða planta er þetta og hvað má borða?

Juglans nigra L. tilheyrir valhnetuætt (Juglandaceae) og á uppruna sinn í Norður-Ameríku. Utan um ávöxtinn er holdugt grænt hýði sem getur litað húð, þar undir mjög hörð og djúpt rifjuð tréskel og innst ætur frækjarni. Heitið amerísk svartvalhneta og vísindaheitið hjálpa til við að greina tegundina frá venjulegri valhnetu. Lauf, börkur, grænt hýði og þykkir útdrættir eru aðrar plöntuafurðir, ekki önnur leið til að borða sömu hnetukjarna. [1]

Hvað gefur tiltekin skammtastærð?

University of Missouri birtir dæmi úr merkingu á einni tiltekinni söluvöru: fjórðungur af bolla af skurnlausum kjörnum gefur um 190 kkal, 18 g af fitu, 7 g af próteini og 2 g af trefjum. Samkvæmt því dæmi er um 1 g af fitunni mettuð en stærsti hlutinn ómettaður. Kjarnarnir innihalda einnig steinefni á borð við magnesíum, fosfór, kopar og sink. Tölurnar eiga við þessa vöru og stærð skammts, ekki allar uppskerur og eru ekki læknisfræðilegur dagskammtur. [2]

Lítið magn af söxuðum kjörnum getur bætt bragð í hafragraut, jógúrt, salöt og bakstur. Vegna mikillar orku í litlu magni skiptir skammtastærðin máli. Að nota hnetur í stað annars hráefnis er ekki það sama og að bæta alltaf stórum aukaskammti við. Tilvist gagnlegra næringarefna sannar ekki ein og sér að hnetan fyrirbyggi hjartasjúkdóma. [2]

Hvers vegna duga ekki allar rannsóknir á „valhnetum“?

Rannsóknir sem nefna aðeins „walnuts“ hafa oft notað Juglans regia. Fituhlutföll tegundanna eru ekki nákvæmlega þau sömu og beinn samanburður hefur sýnt ólíkar skammtímabreytingar. Því verður að athuga tegund, plöntuhluta, magn, matreiðslu, þátttakendur og mældar niðurstöður. Breyting á blóðmælingu eftir nokkrar vikur er ekki það sama og sönnun fyrir færri hjartaáföllum. [4] [5]

Rannsókn frá 2011: blóðfita og starfsemi æða

Í rannsókn sem birtist árið 2011 tóku 36 einstaklingar þátt í samanburði á svartri og venjulegri valhnetu, þar sem fylgst var með blóðfitu, þyngd og fitusýrum í himnum rauðra blóðkorna. Neysla á 30 g af venjulegum valhnetum á dag í 30 daga bætti blóðfitumælingar, en niðurstöður svartvalhnetu voru mismunandi eftir kyni. Hvorug tegundin olli þyngdaraukningu á þessu stutta tímabili. Fjölómettaðar fitusýrur í frumuhimnum jukust með báðum tegundum, þótt nokkrar breytingar væru meiri með venjulegri valhnetu. [4]

Sérstakur undirhópur, aðeins sex einstaklingar með hækkað kólesteról, tók þátt í mælingu á starfsemi æðaþels eftir máltíð ríka af mettaðri fitu. Sú varðveisla æðastarfsemi sem sást með venjulegum valhnetum sást ekki á sama hátt með svartvalhnetum. Þetta sannar hvorki að svartvalhnetur séu skaðlegar né að tegundirnar séu jafngild meðferð. Rannsóknin mældi ekki tíðni hjartaáfalla og réttlætir ekki að hætta lyfjameðferð. [4]

Rannsókn frá 2019: sedda eftir eina morgunmáltíð

Í slembiraðaðri, tvíblindri víxlrannsókn tóku þátt 30 heilbrigðir fullorðnir. Í þremur aðskildum heimsóknum borðuðu þeir morgunmat með smjöri sem samanburði, svartvalhnetum eða venjulegum valhnetum. Matarlyst og blóðgildi voru metin allt að 180 mínútum eftir máltíð. Báðar hnetumáltíðir minnkuðu matarlyst meira en samanburðurinn; með svartvalhnetum var sedda meiri og mælikvarði á fituperoxíðun eftir mat lægri. [5]

Ekki komu hins vegar fram skýrir munir á ýmsum öðrum gildum, þar á meðal blóðsykri, þríglýseríðum og heildarandoxunargetu. Þriggja klukkustunda mæling eftir eina máltíð sannar ekki varanlegt þyngdartap, meðferð sykursýki eða vörn gegn hjartasjúkdómum. Skammturinn í tilrauninni er ekki almenn ráðlegging fyrir alla. [5]

Ofnæmi: önnur tegund tryggir ekki öryggi

Svartvalhneta er trjáhneta sem getur valdið alvarlegum ofnæmisviðbrögðum. Árið 2017 var einangrað ofnæmisvaldandi geymsluprótein, Jug n 4. IgE-mótefni í 32% sermissýna frá 25 sjúklingum sem höfðu þegar verið valdir vegna staðfests valhnetuofnæmis þekktu próteinið. Hlutfallið lýsir litlum, fyrirfram völdum hópi fólks með ofnæmi, ekki algengi ofnæmis meðal almennings. Önnur rannsókn hefur sýnt möguleg krossviðbrögð milli próteina úr ólíkum valhnetutegundum. [6] [7]

Sá sem hefur áður fengið alvarleg viðbrögð við venjulegri valhnetu á ekki að prófa svartvalhnetu heima sem „öruggan“ valkost. Fylgja skal mati ofnæmissérfræðings og neyðaráætlun. Öndunarerfiðleikar, bólga í hálsi eða yfirlið eftir mat krefjast tafarlausrar neyðaraðstoðar og notkunar ávísuðu adrenalíni samkvæmt persónulegri áætlun, ef hún er til staðar. [8]

Val, afhýðing, þurrkun og geymsla

Veljið kjarna sem eru seldir til manneldis í heilum umbúðum og fylgið geymsluleiðbeiningum. Við heimauppskeru mælir University of Missouri með að fjarlægja græna ytra hýðið fljótt, þar sem töf getur spillt lit og bragði kjarnanna. Notið hanska því hýðið litar húð og fatnað. Hneturnar í skelinni eru svo þurrkaðar í loftræstu rými; um fimm vikur í þeirri leiðbeiningu eiga við lýsta aðferð en ekki allar aðstæður. [3]

Áður en harða skelin er brotin skal hafna hnetum með grunsamlegum sprungum eða myglu. Ekki borða kjarna sem eru óeðlilega litaðir, skemmdir eða þráir og fjarlægið skeljabrot vandlega. Geymið kjarnana loftþétt í kæli eða frysti eftir ástandi og leiðbeiningum vörunnar. Kæling hægir á hrörnun gæða, en gerir skemmd matvæli ekki örugg á ný. [3] [2]

Í matargerð, fyrir börn og um aðra plöntuhluta

Saxaðir kjarnar nýtast með graut, grænmeti og í kökur. Þegar matur er borinn fram fyrir aðra þarf að upplýsa að hann innihaldi hnetur; sykur og smjör í köku skipta enn máli. Heilar harðar hnetur og stórir bitar geta valdið köfnunarhættu hjá litlum börnum og fólki með kyngingarörðugleika. Aðlagið áferð og stærð og fylgist með börnum við mat. [9]

Græna hýðið, lauf og börkur eru ekki það sama og ætur kjarni. Efnið júglón (juglone) getur hamlað vexti annarra plantna, en það sannar ekki að seyði eða veigar lækni sníkjudýr hjá fólki. Matvælarannsóknirnar sem hér eru nefndar prófuðu ekki slíka meðferð. Ekki má yfirfæra öryggi lítils matarskammts á sterka útdrætti eða heimatilbúin lyf. [1]

Varúð miðað við raunverulegar aðstæður

Við hnetuofnæmi skipta innihaldslýsingar og möguleg krossmengun máli. Magnið þarf að henta máltíðinni, en rannsóknirnar staðfestu ekki varanlegt megrunaráhrif. Á meðgöngu og við brjóstagjöf gefa þær hvorki lækningaskammta né staðfest öryggi sterks hýðisþykknis. Lyfjamilliverkanir á ekki að fullyrða almennt án gagna um viðkomandi vöru; ekki má afrita varnaðarlista um óskyldar plöntur. [6] [2]

Því er haldið fram… hvað sýna gögnin?

„Svartvalhneta meðhöndlar hátt kólesteról.“ – Ekki staðfest. Samanburðurinn sýndi ólík viðbrögð tegundanna og prófaði hvorki lyfjastöðvun né fækkun hjartaáfalla. [4]

„Meiri sedda þýðir að maður léttist.“ – Of víðtæk ályktun. Þriggja klukkustunda morgunmatartilraun sannar ekki langtímaþyngdartap. [5]

„Örugg fyrir þá sem hafa ofnæmi fyrir venjulegum valhnetum.“ – Hættuleg alhæfing. Ofnæmisprótein og krossviðbrögð hafa verið skráð. [6] [7]

„Græna hýðið læknar sníkjudýr.“ – Engar beinar klínískar sannanir í yfirförnum heimildum. Rannsóknir á ætum kjörnum prófuðu ekki þessa meðferð. [1]

Niðurstaða

Kjarnar amerísku svartvalhnetunnar eru bragðmikið matvæli sem veita ómettaða fitu, prótein og nokkrar trefjar. Mikilvægast er að velja heilbrigða vöru, meðhöndla hana rétt, stilla skammtinum í hóf og virða hættu á ofnæmi og köfnun. Bein rannsóknargögn um fólk eru enn takmörkuð og gera hvorki kjarnann að kólesteróllyfi né græna hýðið að sönnuðu sníkjudýralyfjum.