Fennelaldin („fræ“): notkun í mat, rannsóknarniðurstöður og mörk þykkra útdrátta

Hvaða plöntuhluti er notaður?

Fennel er ilmrík planta af sveipjurtaætt (Apiaceae), rétt eins og gulrót og steinselja. Hún hefur fíngerð lauf, gul blóm í sveipum og lítil aflöng rifjuð þurraldin sem seld eru sem fræ. Mismunandi yrki eru ræktuð vegna ilmaldina, laufa eða þykknaðs neðri hluta. Ekki má yfirfæra næringargildi eða rannsóknir á einum hluta yfir á annan. Aðrar villtar sveipjurtir geta líkst fennel og því er varasamt að tína þær til matar án öruggrar greiningar. [1]

Heil eða létt mulin aldin gefa bragð í brauð, fisk, grænmetisrétti og kryddblöndur. Í litlum matarskömmtum er helsta framlagið ilmur og bragð, ekki mikið magn af orku eða próteini. Örlítið krydd í mat, sterkt te drukkið ítrekað og dropar af eterískri olíu fela í sér mjög ólíka útsetningu fyrir efnum. [1] [5]

Hvaðan kemur anísilmurinn?

Anetól, fenkón og estragól eru meðal rokgjarnra ilmefna. Hlutföll þeirra geta verið afar breytileg eftir yrkjum og uppruna. Í frumrannsókn sem birtist árið 2021 í ACS Omega voru tólf sýni af fennel greind með gasskiljun og massagreiningu. Höfundar fundu 54 rokgjörn efni og mikinn breytileika í anetóli og estragóli. Rannsóknin lýsir efnafræði plöntuhráefnis en var ekki klínísk tilraun og gefur enga örugga heimaskömmtun fyrir olíu. Af henni leiðir heldur ekki að sérhvert te hafi sömu styrkleika. [5]

Gildi kryddsins við matargerð er sætur, aníslíkur ilmur. Lykt eða efni sem greinast í rannsóknarstofu sanna ekki ein og sér meðferð við meltingarsjúkdómum eða hormónatruflunum. [1] [5]

Hvað sýndi rannsóknin á ungbarnakveisu?

Í slembiraðaðri, lyfleysustýrðri rannsókn frá 2003 tóku þátt 125 ungbörn á aldrinum tveggja til tólf vikna sem uppfylltu skilgreind skilyrði fyrir kveisu. Bornar voru saman tiltekin fleyta úr olíu fennelaldina og lyfleysa. Samkvæmt fyrirfram ákveðnum mælikvarða var batinn skráður hjá 40 af 62 börnum (65 %) í fleytuhópi en 14 af 59 (23,7 %) í lyfleysuhópi á stuttum rannsóknartíma. Þetta var ekki rannsókn á heimagerðu tei, ólíkum markaðsvörum eða óþynntri eterískri olíu. Hún staðfestir hvorki öryggi til langs tíma né almenna skammta fyrir börn. [2]

Viðvarandi grátur getur haft margar orsakir. Ef barn virðist veikt, nærist illa eða sýnir önnur áhyggjuefni þarf að meta ástand þess í stað þess að útbúa heimablöndu út frá rannsókn. [2]

Því er haldið fram … hvað sýna gögnin?

„Allt fennelte er öruggt og dregur úr kveisu allra barna.“ Mat: ekki staðfest. Niðurstaðan átti við ákveðna fleytu og stutta notkun og er ekki yfirfæranleg á allar teblöndur og styrkleika. [2] [5]

„Náttúruleg planta getur ekki haft hormónaáhrif.“ Mat: órökstutt. Í tilfellalýsingu frá 2014 kom fram ótímabær brjóstaþroski hjá tólf mánaða stúlku sem fékk fennelte reglulega, og síðan smám saman afturför eftir að neyslu var hætt. Tímaröð ein og sér sannar ekki orsök eða hversu algengt slíkt er. [3]

„Einn dropi af eterískri olíu jafngildir ögn af kryddi.“ Mat: rangt. Olía þéttir rokgjörn efni, en heil þurraldin og te hafa aðra efnasamsetningu og útsetningu. [5]

„Fennel læknar öll meltingarvandamál.“ Mat: ekki stutt af þessum gögnum. Hefð í matargerð og ein afmörkuð ungbarnarannsókn staðfesta ekki meðferð allra aldurshópa og sjúkdóma. [1] [2]

Val, geymsla og varúð

Veljið þurr fennelaldin sem eru ætluð til matar og koma frá þekktum seljanda. Hafnið vörum með raka, myglu eða framandi fræjum og geymið í lokuðu íláti, þurrt og fjarri hita. Að mylja aldinin rétt fyrir matreiðslu getur losað ilm, en er ekki ráðlegging um lækningaskammt. [1]

Sá sem hefur þekkt ofnæmi fyrir fennel eða skyldum kryddum ætti að forðast það sem veldur viðbrögðunum. Á meðgöngu, við brjóstagjöf og á unga aldri þarf sérstaka varúð við þéttum lyfjakenndum jurtablöndum: öryggi þeirra verður ekki ráðið af litlum kryddskömmtum. Tilfellalýsingin og efnafræðilegur breytileiki gefa ástæðu til varúðar en mæla ekki tíðni áhættu við venjulega matarneyslu. Gefið ekki ungbörnum óþynnta eteríska fennelolíu og látið heimagerðan jurtadrykk ekki koma í stað mats á viðvarandi gráti. [3] [5] [4]

Niðurstaða

Þurrkuð fennelaldin eru fyrst og fremst ilmríkt matarkrydd. Klíníska niðurstaðan sem hér var skoðuð átti við tiltekna olíufleytu sem var prófuð stuttlega gegn ungbarnakveisu, ekki allar fennelteblöndur. Mikilvægt er að greina á milli krydds, teins og þéttrar olíu þegar ávinningur og áhætta eru metin.