Te: raunhæfur ávinningur, koffín og milliverkanir sem skipta máli

Plantan og heitin: um hvaða te er rætt?

Te, Camellia sinensis, er planta af ættinni Theaceae. Lauf hennar og ungir sprotar eru notuð til að framleiða þær tegerðir sem við þekkjum. Íslenska heitið te er notað um drykkinn. Vísindaheitið auðkennir plöntuna sem laufin koma af og greinir hana frá öðrum plöntum sem notaðar eru í jurtadrykki. [1]

Grænt, svart, hvítt og oolong-te eru afurðir sem eru ólíkar eftir vinnslu laufanna og oxunarstigi; þetta eru ekki fjórar sjálfstæðar plöntutegundir. Myntu- eða kamilludrykkur er unninn úr annarri plöntu þótt hann sé kallaður „jurtate“. Það heiti merkir ekki sjálfkrafa að hann innihaldi koffín eða hafi sömu eiginleika og lauf Camellia sinensis. [1] [3]

Hvað gefur einn bolli?

Vökvi: ekki er rétt að ætla að koffínið eyði gagnsemi vatnsins sem drukkið er með teinu. Í lítilli slembiraðaðri víxlrannsókn á heilbrigðum körlum í hvíld voru fjórir eða sex bollar af svörtu tei bornir saman við vatn. Enginn mikilvægur munur kom fram á þeim mælikvörðum vökvajafnvægis sem voru skoðaðir. Drykkurinn var útbúinn á ákveðinn hátt og innihélt smá mjólk. Niðurstaðan styður að telja megi te með vökvainntöku við þessar aðstæður; rannsóknin prófaði ekki meðferð við ofþornun hjá börnum, sjúklingum eða fólki við mikla áreynslu í hita. [5]

Árvekni: koffín er örvandi efni sem getur dregið tímabundið úr syfju en kemur ekki í stað svefns. Í heimild Harvard eru nefnd um það bil 47 mg að meðaltali í um 240 ml bolla af svörtu tei og 28 mg í grænu. Magnið er þó mjög breytilegt eftir laufum og lögun. Grænt te er ekki koffínlaust og afkoffínað te getur enn innihaldið lítið magn. [4]

Plöntuefni án ýktra næringarloforða: te inniheldur fjölfenól, einkum katekín í grænu tei og teaflavín í svörtu. Þessi efnasamsetning hjálpar til við að skilja rannsóknirnar en sannar ekki ein og sér að te meðhöndli sjúkdóm. Drykkurinn kemur ekki í stað matvæla sem gefa prótein, steinefni og vítamín. Viðbættur sykur eða sykraður tedrykkur á flösku breytir einnig næringarmati. [3]

Getur te haft gagnleg áhrif á blóðþrýsting?

Já, ein rannsókn á fólki sýndi lítil áhrif. Í slembiraðaðri, tvíblindri rannsókn voru 95 þátttakendur með í greiningunni og eftirfylgd stóð í sex mánuði. Þrír bollar á dag af staðlaðri blöndu úr föstum efnum svarts tes voru bornir saman við viðmiðunardrykk með sambærilegu koffínmagni. Við lok eftirfylgdar var sólarhringsmeðaltal slagbils- og þanbilsþrýstings um 2 mmHg lægra en í viðmiðunarhópnum. [6]

Sambærilegt koffínmagn í viðmiðunardrykknum er kostur, en rannsóknin prófaði ekki alla tepoka eða allar lögunaraðferðir. Þátttakendur, drykkur og tengt mataræði voru ákveðin. Niðurstaðan merkir ekki að te meðhöndli háþrýsting eða komi í veg fyrir hjartaáfall. Ekki minnka lyfjaskammt vegna þess að þú byrjar að drekka te; lítil hugsanleg jákvæð áhrif vega heldur ekki sjálfkrafa upp mikilvæga milliverkun við tiltekið lyf. [6]

Því er haldið fram… hvað segja gögnin?

„Grænt te brennir fitu og hylkin virka enn betur“

Mat: rannsóknin sem hér er lýst sýndi ekki áreiðanlegan ávinning sem réttlætir slíkt loforð. Í eins árs slembiraðaðri greiningu á 121 konu eftir tíðahvörf með ofþyngd eða offitu gaf grænt teþykkni, með 843 mg af EGCG á dag, ekki marktækan mun á líkamsþyngdarstuðli eða heildarlíkamsfitu samanborið við lyfleysu. Þetta prófar ekki allar leiðir til þyngdartaps en styður ekki að selja þykknið sem örugga leið til fitubrennslu. [7]

Hærri styrkur merkir auk þess ekki meiri ávinning með öruggum hætti. Í stærri rannsókninni sem tengdist sömu vöru kom fram vísbending um lifrarskaða sem þarf að taka tillit til, eins og útskýrt er hér að neðan. [11]

„Því fleiri andoxunarefni, því betur sönnuð vernd gegn krabbameini“

Mat: ekki er hægt að draga slíka klíníska ályktun beint af efnasamsetningu. Í rannsókn á teþykkni hjá konum eftir tíðahvörf sem voru í aukinni hættu á brjóstakrabbameini breyttist þéttleiki brjóstvefs á brjóstamynd ekki marktækt í heild miðað við lyfleysu. Þéttleikinn var millimælikvarði, ekki bein mæling á því hvort komið væri í veg fyrir krabbamein eða það læknað. Niðurstöður úr rannsóknastofu eða úr litlum undirhópum réttlæta því ekki almenna meðferðarráðleggingu. [8]

„Te kemur alveg í veg fyrir upptöku járns“

Mat: áhrif á upptöku járns sem er ekki hemjárn ráðast meðal annars af tímasetningu; te lokar ekki á allt járn við allar aðstæður. Í lítilli rannsókn þar sem stöðug samsæta járns var notuð hjá 12 heilbrigðum konum án blóðleysis minnkaði upptaka járns úr grautarmáltíð þegar te var drukkið með henni. Að bíða í eina klukkustund með teið dró úr þessum áhrifum. Þetta er bein niðurstaða um ákveðna máltíð, ekki sönnun þess að allir sem drekka te fái blóðleysi. [9]

Ef þú ert með járnskort eða færð járn að miklu leyti úr plöntum getur verið skynsamlegt að drekka te milli máltíða frekar en með þeim. Um járnlyf skal spyrja lyfjafræðing um tímasetningu viðkomandi lyfs. Bilið sem var prófað með grautnum tryggir ekki upptöku allra lyfjaforma. [9]

Nadólól: einnar klukkustundar bil leysir ekki endilega vandann

Í slembiraðaðri víxlrannsókn á 11 sjálfboðaliðum minnkuðu 150 ml af grænu tei útsetningu líkamans fyrir nadólóli, sem er beta-blokki. Það átti við hvort sem teið var drukkið með lyfinu eða einni klukkustund á undan. Rannsóknin mældi lyfjastyrk hjá sjálfboðaliðum en ekki beint fylgikvilla hjá öllum sjúklingum. Hún sýnir engu að síður milliverkun sem getur minnkað það magn lyfs sem kemst inn í líkamann. [10]

Ef þú tekur nadólól skaltu ræða grænt te við lækni eða lyfjafræðing. Ekki treysta aðeins á einnar klukkustundar bil og ekki hækka lyfjaskammt sjálf/ur til að bæta upp áhrifin. Niðurstöðuna á ekki að yfirfæra á öll blóðþrýstingslyf eða alla beta-blokka. Hér segir heiti tiltekna lyfsins meira en óljós almenn viðvörun um „lyf“. [10]

Af hverju jafngilda hylki ekki tebolla?

Í slembiraðaðri rannsókn á 1075 konum eftir tíðahvörf var prófað þykkni sem gaf 843 mg af EGCG daglega í eitt ár. Lifrarensímið ALT hækkaði hjá 6,7% í þykknishópnum en hjá 0,7% í lyfleysuhópnum. Hjá sumum varð mikil hækkun og margar hækkanir gengu til baka eftir að notkun var hætt. [11]

Þetta eru breytingar sem geta bent til lifrarskaða; ekki jafngildir hver hækkun lifrarbilun. Þær útiloka hins vegar að kalla þykknið öruggt eingöngu vegna þess að það kemur úr kunnuglegri plöntu. Rannsóknin metur heldur ekki áhættuna af venjulegum tebolla, því styrkur og útsetning eru önnur. Fólk með lifrarsjúkdóm eða sem íhugar þykkni þarf að láta fara yfir viðkomandi vöru áður en það byrjar, en ekki treysta aðeins á „jafngildi í bollum“ á umbúðum. [11]

Koffín, svefn og viðkvæmari hópar

Koffín getur valdið svefnleysi, óróleika eða hjartsláttarónotum. Næmi og útskilnaðarhraði eru mismunandi. Ef þú tekur eftir slíkum einkennum má minnka magnið eða færa síðasta bollann fyrr á daginn. Sykurleysi þýðir ekki að örvandi áhrif vanti. Að hætta skyndilega eftir reglulega neyslu getur valdið höfuðverk og því getur hentað að draga smám saman úr. [4]

Á meðgöngu mælir háskólaheimildin með að heildarkoffín fari ekki yfir 200 mg á dag úr tei, kaffi og öðrum drykkjum og matvælum samanlagt. Meðaltal í bolla kemur ekki í stað upplýsinga um vöruna og stærð skammtsins. Fyrir börn á koffínríkt te ekki að vera daglegur örvandi drykkur; heimildin nefnir ráðleggingu um að forðast koffín hjá börnum yngri en 12 ára. [4]

Við brjóstagjöf getur óróleiki eða svefntruflun hjá barninu eftir aukna koffínneyslu móður verið ástæða til að endurskoða magnið. Leiðbeiningar University of Michigan ráðleggja að fylgjast með viðbrögðum barnsins og minnka koffín ef vandamál koma upp. Enginn ákveðinn bollafjöldi jafngildir föstum koffínskammti fyrir allar tegerðir. Venjuleg notkun tedrykkjar sýnir heldur ekki að þétt fæðubótarefni, sem ekki var prófað í sama hópi, sé öruggt. [12] [11]

Hvernig má velja notkun sem hentar?

Byrjaðu á tegerð og koffínmagni sem henta deginum þínum og taktu síðan tillit til lyfja og hugsanlegs járnskorts. Ósykrað te gefur færi á að njóta bragðsins án viðbætts sykurs. Ekki þarf að drekka það mjög heitt til að njóta ávinnings: leyfðu því að kólna í þægilegt hitastig. Geymdu laufin þurr í lokuðu íláti, fjarri ljósi og sterkri lykt. [3]

Ekki er hægt að leiða almennan meðferðarskammt af venjulegu tei af rannsóknunum hér að framan. Til dæmis voru bollarnir þrír í blóðþrýstingsrannsókninni staðlaður rannsóknardrykkur, ekki fyrirmæli fyrir barnshafandi konur, börn eða fólk sem tekur nadólól. Magnið ræðst af því hvað hentar einstaklingnum, ekki keppni um sem flesta bolla. [6] [10]

Niðurstaða

Te hefur raunhæft notagildi: það gefur vökva, örvar tímabundið og getur stutt litla lækkun blóðþrýstings við þær aðstæður sem voru rannsakaðar. Njóttu þess sem drykkjar sem hentar þér og hugaðu að koffíni, tímasetningu, hita og sykri. Hagnýtu mörkin eru skýr: við járnskort skiptir tímasetning máli, nadólól krefst sérstakrar yfirferðar og þykkni er ekki einfaldlega sterkari tebolli sem hægt er að ganga að sem öruggum.