Steinseljublöð: næring, matreiðsla og takmörk fullyrðinga um nýrun

Hvaða steinselju er átt við?

Steinselja er Petroselinum crispum, kryddjurt af gulrótarætt, Apiaceae. Hinar kunnuglegu gerðir með flötum og hrokknum blöðum eru ræktaðar vegna blaðanna; báðar eru matjurtir. Flatblaða gerðin er oft seld sem ítölsk steinselja. Hér er sjónum beint að blöðunum og mjúkum stönglum. Rótarsteinselja er ræktuð vegna annars æts plöntuhluta, en fræ, ilmkjarnaolía og útdrættir eru annars konar afurðir. Efnainnihald eða rannsókn á einu formi lýsir ekki sjálfkrafa hinum. [1]

Steinselja er einnig önnur tegund en kóríander, Coriandrum sativum, þótt sum blöðin líkist henni við fyrstu sýn. [2] Kauptu skýrt auðkenndar matjurtir eða ræktaðu fræ sem eru merkt til matreiðslunota. Ekki greina villta plöntu út frá mynd í grein eða með því að smakka hana: eitruð plöntutegundin Conium maculatum hefur blöð sem líkjast steinselju og getur valdið banvænni eitrun. Grænn litur eða kunnuglegt heiti sanna ekki að plantan sé æt. [3]

Hvað leggur hún til næringar?

Magnið sem er borðað skiptir meira máli en háar tölur sem stundum eru gefnar fyrir mikið þyngdarmagn af kryddjurt. Í matarhandbók Purdue er ein matskeið af steinselju sögð vera 3,8 g, með um 1 kkal og 0,1 g af trefjum. Örlítið stráð yfir mat þjónar því fyrst og fremst sem bragðgjafi og leggur lítið af flestum næringarefnum til máltíðarinnar; það er ekki stór prótein- eða trefjaskammtur. [4]

Til samanburðar við meira rúmmál birtir Háskólinn í Rochester eftirfarandi gildi fyrir einn bolla af hrárri steinselju. Síðan tilgreinir ekki massa innihalds bollans, svo ekki á að yfirfæra tölurnar á ákveðinn grammaskammt eða bolla af þurrkaðri steinselju. Þetta eru viðmiðunargildi um samsetningu, ekki skylda til að borða þetta magn daglega. [5]

Efni	Einn bolli af hrárri steinselju
Orka	21,6 kkal
Prótein	1,78 g
Kolvetni	3,8 g
Trefjar	1,98 g
C-vítamín	79,8 mg
K-vítamín	984 míkrógrömm
Fólat	91,2 míkrógrömm
Járn	3,72 mg

K-vítamín stuðlar að myndun próteina sem taka þátt í eðlilegri blóðstorknun og efnaskiptum beina. Steinselja getur lagt til þetta vítamín, en innihald þess sannar ekki að hún meðhöndli beinþynningu eða komi í veg fyrir blóðtappa. Það skýrir líka hvers vegna skyndileg breyting úr stöku skrauti á mat í stórt steinseljusalat á hverjum degi skiptir máli fyrir þann sem tekur warfarín. [6]

C-vítamín stuðlar að eðlilegri myndun kollagens og auðveldar frásog járns úr jurtamat sem er ekki bundið hemi. Fersk steinselja getur bætt dálitlu C-vítamíni og járni við máltíð; raunverulegt framlag fer eftir skammtinum. Lítið skraut á mat meðhöndlar ekki blóðleysi. Hiti og löng suða geta minnkað C-vítamín, þannig að taflan fyrir hrátt hráefni tryggir ekki sama magn í rétti sem er lengi eldaður. [5] [7]

Steinselja inniheldur einnig flavónóíðið apigenín, að miklu leyti í efnasamböndum eins og apiíni, og rokgjörn ilmefni. Þetta hjálpar til við að skýra vísindalegan áhuga á plöntunni, en mæling efnis í blaði staðfestir ekki áhrif fæðubótarefnis eða klínískrar meðferðar. [8] [1]

Hvernig má borða hana og geyma?

Notaðu söxuð blöð og mjúka stöngla í salöt, tabbouleh, baunarétti, egg, súpur og sósur. Ein eða tvær matskeiðar geta verið hentugt upphafsmagn til að gefa bragð, lagað að réttinum; þetta er dæmi úr eldhúsinu, ekki lækningaskammtur. Salat með mikilli steinselju inniheldur töluvert fleiri blöð en lítið skraut á mat. Að bæta jurtinni út í undir lok eldunar hjálpar til við að varðveita ferskt bragð og lit. [4] [9]

Veldu stinn, dökkgræn blöð og fleygðu slímugum eða mygluðum hlutum. Haltu vendinum köldum og aðskildum frá hráu kjöti og vökva úr því. Purdue gefur allt að fimm daga í poka í kæli sem viðmið um stutta geymslu; raunverulegt geymsluþol fer eftir upphaflegum ferskleika og meðhöndlun. Lítillega rakt eldhúspappírsblað í poka er önnur aðferð sem háskólaheimild lýsir. Geymslutími merkir ekki að óhætt sé að borða skemmd blöð. [4] [9]

Þvoðu hendur og áhöld, skolaðu blöðin undir köldu rennandi vatni áður en þau eru söxuð og láttu renna vel af þeim. Ekki nota sápu, þvottaefni eða bleikiefni á mat. Fylgdu leiðbeiningum á umbúðum matvæla sem eru tilbúin til neyslu í stað þess að endurþvo sjálfkrafa forþvegin blöð. Kældu skorin blöð fljótt. Frysting eða þurrkun getur varðveitt steinselju til seinni matreiðslu, en áferð, bragð og vatnsinnihald breytast; skeið af þurrkaðri jurt hefur ekki sama efnainnihald og skeið af ferskum blöðum. [10] [4]

Hvað hafa rannsóknir á fólki sýnt?

Andoxunarmælingar vekja áhuga en hafa takmarkaða þýðingu

Í slembiraðaðri víxlrannsókn fylgdu sjö karlar og sjö konur stýrðu mataræði með litlu af flavónum og öðrum andoxunarefnum í tvær vikur. Steinselju var bætt við í eina íhlutunarviku og gaf hún 3,73–4,49 mg af apigeníni á hvert megajúl af orku úr fæðunni. Virkni tveggja andoxunarensíma í rauðum blóðkornum, glútatíonredúktasa og súperoxíðdismútasa, var meiri á steinseljutímabilinu. Önnur ensím breyttust ekki og mældur vísir að oxun próteina í blóðvökva batnaði ekki marktækt. Þetta eru skammtímaútkomur á rannsóknarstofu hjá 14 manns, ekki sönnun fyrir forvörn gegn krabbameini, vernd nýrna eða lengra lífi. Rannsóknarmagnið, sem var miðað við orkuinntöku, er ekki heimilisskammtur. [11]

Í annarri rannsókn á frásogi fengu 11 heilbrigðir fullorðnir einn skammt af snöggsoðinni steinselju, 2 g á hvert kíló líkamsþyngdar. Apigenín mældist síðan í blóði, með töluverðum mun milli þátttakenda; aðeins lítill hluti inntekins magns skilaði sér í þvagi. Þetta sýnir að sum innihaldsefni geta frásogast við þær aðstæður sem voru rannsakaðar. Það staðfestir hvorki lækningaskammt, ávinning af hylkjum né ástæðu til að endurtaka svo stóran rannsóknarskammt. [8]

Blaðate sýndi ekki fram á meðferð við nýrnasteinum

Lítil víxlrannsókn bar te úr steinseljublöðum saman við vatn á flöskum hjá 20 heilbrigðum sjálfboðaliðum. Á tetímabilinu voru drukknir 1.200 mL á dag í tvær vikur; samanburðurinn fól í sér að minnsta kosti sama vatnsmagn. Tvær vikur án íhlutunar skildu tímabilin að til að draga úr leifaráhrifum. Rannsakendur fundu engan marktækan mun á þvagmagni, pH eða mældum efnum í þvagi, þar á meðal sítrati. Þeir rannsökuðu ekki upplausn fyrirliggjandi steina hjá sjúklingum. [12]

Rétt niðurstaða er að þessi tilraun staðfesti ekki auglýstan ávinning af því að leysa upp steina eða auka þvagútskilnað. Hún sannar ekki að allar hugsanlegar steinseljuafurðir séu án áhrifa. Hún veitir heldur ekki prófaða meðferð fyrir þann sem er með steina eða nýrnasjúkdóm. Magnið tilheyrir tilrauninni; það er ekki ráðlegging um að drekka 1,2 lítra af steinseljutéi daglega. [12]

Fullyrðingar: hvað segja gögnin?

„Steinseljuté leysir upp nýrnasteina.“ — Mat: ekki staðfest í mannrannsókninni sem var yfirfarin. Þátttakendur voru heilbrigðir og engir fyrirliggjandi steinar voru meðhöndlaðir. Þvagmælingar voru ekki marktækt frábrugðnar þeim sem fengust með vatni. Því styður rannsóknin hvorki uppskrift til að leysa upp steina né að koma henni í stað mats og meðferðar. [12]

„Andoxunarefni steinselju þýða að hún komi í veg fyrir krabbamein eða hreinsi nýrun.“ — Mat: líffræðilega áhugavert, en enginn sýndur klínískur ávinningur í yfirförnu rannsóknunum. Frásog apigeníns og breytingar á tveimur ensímum í blóðkornum mæla ekki tíðni krabbameins eða bata eftir nýrnasjúkdóm. Við þessa yfirferð 19. október 2026 staðfesta tilvitnaðar mannrannsóknir ekki þær útkomur. Þetta er afmörkuð niðurstaða, ekki fullyrðing um að rannsóknir séu hvergi til. [11] [8]

„Mikið magn er alltaf betra því steinselja er matur.“ — Mat: rangt sem almenn regla. Næringarlegt notagildi afnemur ekki varúð vegna ofnæmis eða lyfja. Magn og form sem skipta máli eru ólík eftir því hvort um er að ræða skraut á mat, stórt salat, safa eða þykkni. [13] [14] [15]

Varúð sem skiptir máli við val

Warfarín. Steinselja er matvæli sem innihalda K-vítamín. Haltu magni og tíðni neyslu nokkuð stöðugum og ræddu stórar breytingar, svo sem að byrja á stórum daglegum salötum eða söfum, við þann heilbrigðisstarfsmann sem fylgist með INR-blóðprófinu. Ekki þarf að sleppa öllu blaðgrænmeti og ekki á að breyta lyfjameðferðinni án samráðs. Þetta er sérstakt samband K-vítamíns og warfaríns; það á ekki sjálfkrafa við um öll lyf sem kölluð eru blóðþynningarlyf. [15]

Sirolimus eftir ígræðslu. Í einni sjúkratilfellalýsingu hækkaði styrkur sirolimus hjá nýrnaþega eftir sjö daga neyslu safa með um 30 g af steinselju daglega og lækkaði þegar safanum var hætt. Höfundar töldu víxlverkunina líklega. Eitt tilvik getur ekki skilgreint örugg mörk, sannað verkunarháttinn eða staðfest sömu víxlverkun við önnur ígræðslulyf. Sá sem tekur sirolimus ætti engu að síður að ræða steinseljusafa og notkun þykknis við ígræðsluteymið áður en hann byrjar, án þess að breyta ávísuðu lyfi. [14]

Ofnæmi. Birt tilfelli lýsti alvarlegu bráðaofnæmi eftir máltíð með steinselju hjá konu sem hafði áður borðað hana reglulega. Lýsingin sýnir að alvarleg viðbrögð geta komið fram; hún mælir ekki hversu algeng þau eru eða sýnir að allir sem borða stórt salat séu í hættu. Hættu að borða matinn sem grunur beinist að og leitaðu mats ef einkenni benda til ofnæmisviðbragða. Öndunarerfiðleikar, bólga í hálsi eða yfirliðstilfinning eftir mat krefjast bráðrar aðstoðar; fylgdu þegar ávísaðri áætlun um adrenalín ef þú hefur slíka. [13]

Meðganga, brjóstagjöf og börn. Venjuleg þvegin blöð í mat fela í sér annars konar útsetningu en jurtate sem er drukkið í lækningaskyni, ilmkjarnaolíur og útdrættir. Skýrsla eitrunarmiðstöðvar nefndi steinselju meðal plantna sem voru notaðar í tilraunum til að framkalla fóstureyðingu og skráði alvarlega fylgikvilla við jurtablöndur; blönduð útsetning kemur í veg fyrir að allar útkomur séu raktar til steinselju einnar. Ekki nota steinseljuafurðir sem lækningaráð til að framkalla fóstureyðingu eða hafa áhrif á meðgöngu. Litlu rannsóknirnar á fullorðnum hér að ofan staðfesta ekki örugga lækningaskammta á meðgöngu, við brjóstagjöf eða fyrir börn. Börn geta fengið steinselju sem fínsaxað hráefni í mat sem hæfir getu þeirra til að borða; te eða ilmkjarnaolía á ekki að koma í stað venjulegrar næringar eða ávísaðrar umönnunar. [16] [12] [8]

Sólarljósnæmi og ógreindar plöntur. NC State háskólinn bendir á að steinselja innihaldi fúranókúmarín og að mikið magn geti valdið ljósnæmi. Sú aðvörun þýðir ekki að hvert venjulegt skraut á mat valdi húðviðbrögðum. Forðastu vísvitandi stóra skammta vegna ætlaðra hreinsunaráhrifa og berðu ekki þykkni úr steinselju á húð sem heimameðferð. Umfram allt skaltu ekki tína villtar plöntur sem líkjast steinselju til matar án áreiðanlegrar greiningar. [1] [3]

Niðurstaða

Steinselja á sinn stað í eldhúsinu vegna bragðs, fjölbreyttra nota og næringarframlags sem fer eftir skammtinum, sérstaklega hvað K-vítamín varðar. Þvoðu hana og geymdu vandlega og gerðu greinarmun á örlitlu kryddi, salati með miklum blöðum og safa. Rannsóknir á fólki veita takmarkaðar upplýsingar um frásog og andoxunarvísa, en litla blaðaterannsóknin staðfestir ekki meðferð við nýrnasteinum. Stöðug neysla með warfaríni, aukin varúð með sirolimus, að þekkja ofnæmisviðbrögð og að forðast lækninganotkun á meðgöngu eru þau hagnýtu mörk sem skipta máli.