Skoða

Kasjúhnetur í mataræði: næring, notkun og varúð

Léttristaðir, gullnir kasjúhnetukjarnar í keramikskál og nokkrir kjarnar á ljósum steinfleti.

Inngangur

Hér er fjallað um hvernig kasjúhnetukjarnar, sem hafa verið unnir til sölu sem matvæli, geta nýst í daglegu mataræði, hvað rannsóknir á fólki sýna og hvaða varúð skiptir máli. Leiðbeiningarnar greina á milli venjulegrar neyslu og fullyrðinga um lækningamátt og taka til skammtastærða, geymslu, ofnæmis, barna og einstaklingsbundinna næringarþarfa.

Á þessari síðu

Hvaða matvæli er fjallað um?

Kasjúhnetur koma af tegundinni Anacardium occidentale L. Í enskum nafnaskrám má finna heitin „cashew“ og „common cashew“. Hér er fjallað um ristaða kjarna sem hafa verið afhýddir í atvinnuvinnslu og eru ætlaðir til manneldis. Kasjúeplið, ytri skelin, laufin og þykkni úr plöntunni falla utan efnis þessarar greinar. [1]

Næringargildi í daglegu mataræði

Greining á kasjúhnetuvörum á markaði sýndi meðal annars ómettaða fitu, magnesíum, arginín og plöntuefni á borð við plöntusteról. Þetta lýsir innihaldi matvælanna en sannar ekki lækningaleg áhrif. Hærra mælt magn fenólefna í vöru þar sem þunna hýðið er enn á kjarnanum sýnir til dæmis ekki að hún bæti heilsu meira. Ekki má rugla saman ætum kjarna sem hefur verið unninn í atvinnuskyni og ómeðhöndlaðri ytri skel; hér eru engar leiðbeiningar um að fjarlægja skelina heima. [2]

Kasjúhnetur leggja til magnesíum og fosfór og geta gefið máltíð stökka áferð. Til viðmiðunar er einn skammtur um ein únsa, eða um það bil 28 g, sem samsvarar gróflega 18 heilum kjörnum. Stærðin er þó breytileg og því er þyngdin á umbúðunum gagnlegra viðmið en föst tala. Með því að mæla sér skammt fyrir fram er líka auðveldara að átta sig á magninu en þegar sífellt er sótt meira úr stórum poka. [3]

Gagnsemi þeirra ræðst að hluta af því hvaða mat þær koma í staðinn fyrir. Nota má hóflegan skammt yfir salat eða meðlæti, eða í stað annars millibita, fremur en að bæta hnetunum sjálfkrafa við óbreytt mataræði. Hnetur gefa fitu og prótein en eru orkuþéttar: það er ekki næringarlega jafngild skipting að skipta kjöti út fyrir sama þyngdarmagn af hnetum. Veljið ósaltaðar vörur þegar draga þarf úr natríumneyslu. [4]

Mismunandi vörur eru ekki endilega sambærilegar. Lesið innihaldslýsingu og næringaryfirlýsingu fyrir þá vöru og þann skammt sem raunverulega er borðaður. Innihaldið breytist eftir vinnslu og viðbættum hráefnum. Rannsóknirnar hér að neðan fjalla um tiltekna notkun kasjúhneta; þær tryggja ekki sömu áhrif af öllum krydduðum vörum eða þykknum.

Hvað er sagt og hvað sýna gögnin?

Fullyrðing: Kasjúhnetur lækka kólesteról með áreiðanlegum hætti

Mat: Niðurstöður eins samanburðar lofa góðu, en áhrifin eru ekki tryggð. Í slembiraðaðri víxlrannsókn sem birtist árið 2017 voru 51 fullorðinn þátttakandi með hátt LDL-kólesteról eða í hættu á því; 42 uppfylltu skilyrðin fyrir greiningu samkvæmt rannsóknaráætlun. Ristaðar, saltaðar kasjúhnetur, 28–64 g á dag, voru bornar saman við bakaðar kartöfluflögur í mataræði með jafnmikilli orku, í 28 daga í hvort sinn. Breyting á LDL var hagstæðari með kasjúhnetum. Þessi stutta rannsókn mældi lífmerki, ekki hvort komið væri í veg fyrir hjartaáföll. [5]

Önnur slembiröðuð víxlrannsókn, birt árið 2019, greindi frá 42 þátttakendum. Þar voru 42 g af kasjúhnetum á dag, sem samsvöruðu 1,5 skömmtum, borin saman við grunnmataræði án kasjúhneta en með jafnmikilli orku. Hvort tímabil stóð í fjórar vikur. Blóðfitur og blóðþrýstingur bötnuðu ekki marktækt. Þessir ólíku samanburðir sýna ekki fram á áreiðanlega kólesteróllækkandi meðferð. Í útdrættinum sem var lesinn kemur ekki fram hvernig hneturnar voru ristaðar eða hvort þær voru ristaðar. [6]

Fullyrðing: Kasjúhnetur meðhöndla sykursýki

Mat: Ekki hefur verið sýnt fram á það. Í 12 vikna rannsókn sem birtist árið 2018 tóku 300 fullorðnir einstaklingar á Indlandi með sykursýki af tegund 2 þátt; 269 luku rannsókninni. Bornir voru saman hópur sem fékk ráðleggingar um mataræði ásamt 30 g á dag af ósöltuðum brotnum kjörnum, sem var lýst sem hráum, og hópur sem fékk eingöngu ráðleggingar. Breytingar á slagbilsþrýstingi og HDL voru hagstæðari hjá kasjúhnetuhópnum, en ekki breytingar á glúkósa, þyngd eða öðrum blóðfitumælingum. Rannsóknin naut stuðnings kasjúhnetuiðnaðarins. Hún sannar hvorki að kasjúhnetur meðhöndli sykursýki né að óhætt sé að hætta lyfjameðferð og veitir ekki leiðbeiningar um heimavinnslu. [7]

Í minni átta vikna rannsókn, birtri árið 2019, var 50 fullorðnum einstaklingum með sykursýki af tegund 2 úthlutað í hópa; 43 luku rannsókninni. Ósaltaðar kasjúhnetur komu í stað 10% af orkunni í mataræðinu og voru bornar saman við venjulegt mataræði. Insúlín og hlutfall LDL/HDL voru lægri í tölfræðigreiningum þar sem leiðrétt var fyrir öðrum þáttum, en enginn marktækur munur fannst á líkamsmælingum. Lyfjameðferð var óbreytt. Þessar afmörkuðu niðurstöður gefa tilefni til frekari rannsókna en réttlæta ekki að draga úr meðferð eða líta á rannsóknarmagnið sem persónulega ráðlagðan skammt. [8]

Fullyrðing: Örlítið magn er skaðlaust þótt grunur sé um kasjúhnetuofnæmi

Mat: Það er óöruggt. Í tvíblindri, lyfleysustýrðri rannsókn, birtri árið 2016, gengust 179 valin börn sem höfðu sýnt næmingu fyrir kasjúhnetum undir fæðuþolspróf undir eftirliti. Þar voru skráð alvarleg viðbrögð, stundum við örlitlu magni. Niðurstöðurnar lýsa hópi sem hafði verið vísað til sérfræðinga, ekki algengi ofnæmis hjá öllum börnum. Næming og staðfest fæðuofnæmi eru heldur ekki það sama. Næming fyrir pistasíuhnetum var algeng en þýðir ekki sjálfkrafa að viðkomandi hafi klínískt ofnæmi fyrir þeim. Ofnæmissérfræðingur á að túlka prófin; ekki framkvæma fæðuþolspróf heima. [9]

Ofnæmi og bráð einkenni

Fólk með staðfest kasjúhnetuofnæmi á að forðast ofnæmisvakann og fylgja sinni meðferðaráætlun. Fæðuofnæmi getur valdið ofsakláða, uppköstum, bólgu eða einkennum frá öndunarfærum. Öndunarerfiðleikar, þrenging í hálsi eða yfirliðstilfinning eftir neyslu geta bent til bráðaofnæmis: notið ávísað adrenalín tafarlaust samkvæmt fyrirmælum og hringið í neyðarþjónustu á staðnum. Ekki bíða eftir að einkennin gangi yfir. Viðbragðsáætlun og aðgangur að ávísuðum sjálfvirkum adrenalínsprautum skipta máli bæði í skóla og annars staðar utan heimilis. [10]

Börn, meðganga og einstaklingsbundnar þarfir

Heilar hnetur geta valdið köfnun hjá ungum börnum, óháð ofnæmisáhættu. Stanford ráðleggur að börnum yngri en fjögurra ára séu ekki gefnar hnetur. Börn eiga að sitja upprétt við máltíðir og vera undir nánu eftirliti; að ganga um eða leika sér með mat í munninum eykur hættuna. Millibitaskammtur ætlaður fullorðnum er ekki ráðlegging um fæðu fyrir ungbörn. [11]

Meðganga eða brjóstagjöf ein og sér er ekki ástæða fyrir konu án hnetuofnæmis til að forðast hnetur í þeim tilgangi að koma í veg fyrir ofnæmi hjá barni sínu. Þetta þýðir ekki að sýnt hafi verið fram á að kasjúhnetur fyrirbyggi ofnæmi hjá börnum og breytir ekki varúðarreglum vegna ofnæmis móðurinnar sjálfrar. Ekki má setja fram gögn um snemmbúna neyslu jarðhneta sem rannsakaða leið til að fyrirbyggja kasjúhnetuofnæmi. [12]

Nýrnasjúkdómur getur breytt því magni próteins, kalíums, fosfórs eða natríums sem hentar einstaklingi. Hnetur gefa fosfór, svo sá sem fylgir mataræði vegna nýrnasjúkdóms þarf að fella skammtinn að sinni áætlun í stað þess að gera ráð fyrir að „hollt“ þýði ótakmarkað magn. Næringarþarfir geta breyst með nýrnastarfsemi og meðferð. Næringarfræðingur með sérþekkingu á nýrnasjúkdómum getur metið viðkomandi vöru og skammt. [13]

Mataræðisrannsóknirnar sem vísað er til eru ekki heildstætt mat á milliverkunum við lyf. Þær réttlæta ekki að hætta töku eða minnka skammta lyfja við sykursýki, háu kólesteróli eða háum blóðþrýstingi. Þykkni úr kasjú falla utan þessarar umfjöllunar um matvæli; að ákveðin milliverkun sé ekki nefnd hér sannar ekki að öll slík þykkni séu örugg.

Innkaup og geymsla

Veljið óskemmdar umbúðir og fylgið geymsluleiðbeiningum þeirra. Eftir opnun skal geyma hneturnar í hreinu, vel lokuðu íláti sem er ætlað undir matvæli. Kæling hjálpar til við að varðveita gæðin og frysting hentar til lengri geymslu. Hendið hnetum sem eru myglaðar eða hafa óeðlilega lykt. Eðlilegt útlit eða lykt getur þó ekki staðfest að matvæli séu örugg. Almenn geymsluráð fyrir hnetur tryggja ekki ákveðið geymsluþol kasjúhneta við allar heimilisaðstæður. [14]

Niðurstaða

Best er að meta kasjúhnetur sem einn hluta máltíðar, ekki sem fyrirheit um meðferð. Veljið æta vöru úr verslun, hugið að skammtinum og matnum sem hann kemur í staðinn fyrir og takið ofnæmi og einstaklingsbundnar takmarkanir alvarlega. Slíkt mat er gagnlegra en að leita að einu „besta“ daglegu magni sem eigi að henta öllum.

Mikilvæg athugasemd

Forðist kasjúhnetur ef þið hafið staðfest kasjúhnetuofnæmi og fylgið ávísaðri viðbragðsáætlun. Heilar hnetur henta ekki börnum yngri en fjögurra ára vegna köfnunarhættu. Þessi umfjöllun nær ekki til ómeðhöndlaðra ytri skelja eða þykkna.

Greinin er fræðsluefni og kemur ekki í stað ráðgjafar hæfs heilbrigðisstarfsfólks.

Heimildir og tilvísanir

  1. Sorting Anacardium names · Lesa heimild — University of Melbourne
  2. Nutrient composition of raw, dry-roasted, and skin-on cashews · Lesa heimild — USDA Agricultural Research Service
  3. Nuts · Lesa heimild — UMass Chan Medical School
  4. How to eat nuts the healthy way · Lesa heimild — Harvard Health Publishing
  5. Cashew consumption reduces total and LDL cholesterol: a randomized, crossover, controlled-feeding trial · Lesa heimild — AJCN
  6. Consumption of cashew nuts does not influence blood lipids or other markers of cardiovascular disease in humans: a randomized controlled trial · Lesa heimild — AJCN
  7. Cashew Nut Consumption Increases HDL Cholesterol and Reduces Systolic Blood Pressure in Asian Indians with Type 2 Diabetes: A 12-Week Randomized Controlled Trial · Lesa heimild — Journal of Nutrition
  8. Effects of Daily Consumption of Cashews on Oxidative Stress and Atherogenic Indices in Patients with Type 2 Diabetes: A Randomized, Controlled-Feeding Trial · Lesa heimild — Int J Endocrinol Metab
  9. Multicentre Double-Blind Placebo-Controlled Food Challenge Study in Children Sensitised to Cashew Nut · Lesa heimild — PLOS ONE
  10. Food Allergies · Lesa heimild — Stanford Medicine Children's Health
  11. Tips to Lower Toddlers’ Choking Risks · Lesa heimild — Stanford Medicine Children's Health
  12. Nuts · Lesa heimild — Oregon State University Linus Pauling Institute
  13. Nutrition · Lesa heimild — Michigan Dialysis Services, University of Michigan
  14. Storing Food for Safety and Quality · Lesa heimild — University of Idaho, Oregon State University and Washington State University