Inngangur
Litla súraldinið Citrus × aurantiifolia gefur mat súrt bragð og ilm og leggur til C-vítamín. Notkun í mat er þó annað en að bera safann á húðina eða treysta honum til að gera hráan fisk öruggan. Hér er farið yfir eiginleika ávaxtarins, meðhöndlun og helstu takmarkanir.
Á þessari síðu
Hvaða ávöxtur er þetta?
Vísindaheitið er Citrus × aurantiifolia. Á ensku nefnist ávöxturinn Key lime eða Mexican lime. Hann er lítill, kringlóttur eða sporöskjulaga, með þunnan börk og mjög súran, ilmandi safa. Gulur börkur getur verið eðlilegt merki um þroska. Ávöxturinn er frábrugðinn venjulegri gulri sítrónu og stærra persneska súraldininu, sem einnig er selt undir heitinu lime. Vísindaheitið hjálpar því þegar nákvæmur samanburður skiptir máli. [1]
Hvað leggur hann til matarins?
Lítill skammtur af safa gefur grænmeti, sósum, lárperu og elduðum fiski bragð. Safinn inniheldur einnig C-vítamín, en framlagið í máltíðinni ræðst af því hve mikið er notað. Fáeinir dropar til bragðbætis jafngilda ekki stórum ávaxtaskammti. Hægt er að bragðbæta vatn án viðbætts sykurs. Næringargildi sætra drykkja og baka með súraldini ræðst hins vegar líka af öðrum innihaldsefnum. [1] [2]
Þetta er gagnleg notkun matvæla en ekki sönnun fyrir meðferð sjúkdóms. Næringarheimildirnar sem hér eru nefndar skilgreina engan lækningaskammt af safanum. Heill ávöxtur, síaður safi, olía úr berki og þykkur útdráttur eru ólíkar afurðir; niðurstöður um eina þeirra eiga ekki sjálfkrafa við hinar.
Val, undirbúningur og geymsla
Veldu heila ávexti án myglu eða leka. Gulur litur einn og sér þýðir ekki að annars heilbrigður ávöxtur sé skemmdur. Þvoðu ávöxtinn áður en hann er skorinn, notaðu hrein áhöld við að kreista hann og fjarlægðu fræin. Byrjaðu á litlu og smakkaðu réttinn til. Það er matreiðsluráð en ekki heilsuskammtur.
Samkvæmt leiðbeiningum Flórídaháskóla má geyma þroskaða ávexti í poka í kæli í nokkra daga, allt að um viku, og fylgjast með ástandinu. Þetta á við heila ávexti en ákvarðar ekki geymsluþol allra drykkja eða rétta sem þeir eru notaðir í. Geymslukröfur annarra hráefna gilda áfram. [1]
Algengar fullyrðingar og gögnin að baki
„Súraldin eldar hráan fisk og gerir hann öruggan.“ Mat: ekki áreiðanleg trygging fyrir öryggi. Sýran breytir útliti og áferð fiskpróteina en kemur ekki í stað hitunar og fjarlægir ekki alla örveruhættu. Háskólinn í Connecticut mælir með að fiskur og skelfiskur séu eldaðir áður en sítrus er bætt við, sérstaklega fyrir fólk með skert ónæmiskerfi. [5]
„Náttúrulegur safi er skaðlaus á húð.“ Mat: rangt. Upprunaleg sjúkratilfellalýsing greinir frá blöðrum á höndum konu eftir að hún útbjó mat með súraldini utandyra. Efni úr plöntunni geta ásamt sólarljósi valdið ljósörvaðri húðbólgu, phytophotodermatitis. Eitt tilfelli sýnir að skaðinn er mögulegur en segir ekki hversu algengur hann er. [4]
Varúð í daglegri notkun
Ekki nota safann til að bleikja húðina eða sem heimameðferð við húðvandamálum. Fjarlægðu slettur af húðinni áður en hún verður fyrir sól. Blöðrur eða mikil viðbrögð geta þurft mat heilbrigðisstarfsfólks. Mundu líka eftir börnum sem kreista ávexti úti.
Sýra skiptir einnig máli fyrir tennurnar. Rannsókn á útdregnum mannstönnum sýndi að þykkni úr safanum gat valdið glerungseyðingu. Þessi rannsóknarstofuniðurstaða mælir ekki skaðann af litlu magni í máltíð, en styður að forðast langvarandi snertingu, svo sem að halda safa í munninum eða sötra allan daginn. Enginn viðbættur sykur þýðir ekki að engin sýra sé til staðar. [6]
Heimildirnar staðfesta ekki að olíur eða útdrættir fari saman við öll lyf eða séu örugg á meðgöngu, við brjóstagjöf eða fyrir börn. Súraldin gerir hráan mat ekki hentugan fyrir fólk í aukinni hættu á matareitrun. Sá sem hefur áður fengið viðbrögð við tiltekinni vöru ætti ekki að prófa hana aftur einungis vegna þess að hún er náttúruleg.
Niðurstaða
Súraldin er gagnlegt, súrt og ilmandi hráefni. Framlag þess til C-vítamíns ræðst af magninu. Notaðu heila og góða ávexti í venjulega rétti, án þess að líta á safann sem húðmeðferð eða sótthreinsun matvæla, og gættu að sól og langvarandi snertingu við tennur.
Mikilvæg athugasemd
Súraldinsafi á húð og sólarljós geta saman valdið bólgu og blöðrum. Sítrussafi gerir hráan fisk og skelfisk ekki öruggan með áreiðanlegum hætti. Safinn er súr þótt engum sykri sé bætt við; ekki halda honum í munninum eða sötra allan daginn. Olía úr berki og þykkir útdrættir jafngilda ekki ávaxtasafa í mat.
Greinin er fræðsluefni og kemur ekki í stað ráðgjafar hæfs heilbrigðisstarfsfólks.
Heimildir og tilvísanir
- Key Lime Growing in the Florida Home Landscape · Lesa heimild — University of Florida IFAS
- Lime (Tahitian/Persian/FL Key Lime) · Lesa heimild — University of Florida IFAS
- مزرعة قسم العقاقير · Lesa heimild — جامعة أسيوط، كلية الصيدلة
- Phytophotodermatitis from lime juice · Lesa heimild — Medical Journal of Australia
- Seafood: Shellfish and Finfish · Lesa heimild — University of Connecticut Food Safety
- Erosive effects of common beverages on extracted premolar teeth · Lesa heimild