Sítróna: næringargildi, notkun í mat og varúð

Þekktu ávöxtinn og afurðina

Sítróna er Citrus × limon, af ættinni Rutaceae. Þessi grein fjallar um safa, aldinkjöt og ysta lag barkarins sem notað er í mat. Lauf og þéttir útdrættir falla utan efnis hennar. [1] Eureka og Lisbon eru þekkt yrki; Meyer-sítróna er annar blendingur með mildara súrbragði. Lík nöfn gera ekki alla sítrusávexti að sama hráefninu. [2]

Hvað leggur sítróna til?

C-vítamín styður kollagenmyndun og eðlilega andoxunarstarfsemi. Sítróna getur verið hluti af fjölbreyttu mataræði sem veitir þetta vítamín. Lítil skvetta er þó enn lítið magn, og hlutverk næringarefnis sannar ekki að sítróna meðhöndli sýkingar eða krabbamein. [3] C-vítamín eykur einnig upptöku járns sem er ekki bundið í hem úr sömu máltíð. Meðlæti sem inniheldur C-vítamín getur því gagnast með baunum eða linsubaunum, án þess að sítróna verði meðferð við járnskortsblóðleysi. [4]

Safi jafngildir ekki trefjaríkum heilum ávexti hvað næringu varðar. [5] Sýra, bragð og skammtastærð skipta líka máli. Ósykrað sítrónuvatn getur hjálpað einhverjum að skipta út sykruðum drykk, en sítrónan sjálf er ekki fitubrennsluefni. Viðbættur sykur breytir þeim samanburði; hreint vatn er áfram góður kostur. [6]

Undirbúningur og geymsla

Notaðu safann til að gefa súrbragð og fínt rifinn börk fyrir ilm í grænmetisrétti, salatsósur og bakstur. Rífðu aðeins litaða ytra lagið og forðastu bitra hvíta lagið undir. Lagaðu magnið að réttinum og eigin þoli í stað þess að leita að lækningalegum dagskammti. [2]

Veldu stinnar sítrónur sem eru þungar miðað við stærð og hafa enga mjúka eða skorpna bletti. Heilir ávextir geymast lengur í poka í kæli en á eldhúsbekk; notaðu skorna ávexti fljótt. Frystu afgangssafa í litlum skömmtum. Það getur auðveldað safapressun að láta heilan ávöxt ná stofuhita og rúlla honum varlega áður en hann er kreistur. [7]

Þvoðu ávöxtinn undir köldu rennandi vatni áður en hann er skorinn eða börkurinn rifinn. Hafðu hendur, vinnufleti og áhöld hrein. Ekki þvo ávexti og grænmeti með sápu eða bleikiefni. Geymdu skorna ávexti í kæli. [8] Matvælahreinlæti skiptir sérstaklega máli á meðgöngu, fyrir ung börn, eldra fólk og fólk með skert ónæmi: forðast skal ógerilsneyddan safa. [9] Þessi ráð koma ekki í stað prófaðrar uppskriftar fyrir örugga niðursuðu heima.

Því er haldið fram … hvað sýna gögnin?

„Sítrónuvatn hreinsar lifrina.“ – Ekki sýnt fram á læknisfræðilega afeitrun. Lifrin vinnur þegar úr efnum. Safakúrar koma hvorki í stað starfsemi hennar né mats á lifrarsjúkdómi. [10]

„Sítróna gerir hrátt sjávarfang öruggt.“ – Rangt. Sýra getur breytt áferð og útliti fisks án þess að eyða örveruhættum. Sítrónumarinering kemur ekki í stað eldunar, sérstaklega fyrir fólk sem er viðkvæmt fyrir matarsýkingum. [11]

„Ef fræin eru fjarlægð er sítróna örugg fyrir alla með ofnæmi.“ – Rangt. Tilfellalýsing sem birtist árið 2020 fjallaði um fullorðinn einstakling með ofnæmi fyrir sítrónufræjum sem þoldi frælausan safa. Viðbrögð eins einstaklings sanna ekki öryggi fyrir alla. Meta þarf mismunandi hluta ávaxtarins fyrir hvern einstakling. [12]

Varúð í daglegri notkun

Endurtekin snerting við sýru getur eytt glerungi tanna jafnvel án viðbætts sykurs. Ekki halda sítrónudrykk í munninum, skola honum um munninn eða sötra hann stöðugt. Ekki bursta tennurnar strax á eftir. [13] Skolaðu með hreinu vatni. Ef sítróna eykur ítrekað bakflæði eða óþægindi í maga skaltu minnka magnið eða velja ósúran kost; þol er mismunandi. [6]

Forðastu efni sem þú ert með staðfest ofnæmi fyrir. Öndunarerfiðleikar, þrengsli í hálsi eða yfirliðstilfinning eftir mat geta bent til bráðaofnæmis: fylgdu tafarlaust ávísaðri neyðaráætlun, notaðu ávísað adrenalín samkvæmt leiðbeiningum og hringdu í neyðarþjónustu á staðnum. Ekki bíða eftir að einkennin líði hjá. [14]

Sítrónusafi á húð og sólarljós á eftir geta valdið ljóseitrunarviðbragði með sviða og langvinnum dökkum blettum. Þvoðu slettur fljótt af. Þetta er annað en fæðuofnæmi og ástæða til að nota ekki sítrónu sem meðferð á húð sem verður fyrir sól. [15]

Ilmkjarnaolíur eru þéttar afurðir en ekki staðgenglar fyrir safa eða börk í mat. Ekki gleypa olíur ætlaðar til ilmmeðferðar og ekki bera óþynntar olíur á húð barna eða setja þær í baðvatn þeirra. Geymdu þær þar sem börn ná ekki til. [16] Ef olía er gleypt fyrir slysni skal hafa skjótt samband við eitrunarmiðstöð. [17]

Við brjóstagjöf hentar fjölbreytt mataræði yfirleitt. Almennar útilokanir á mat eru ekki nauðsynleg venja nema grunur sé um endurtekin viðbrögð sem þarf að meta. Þetta eru næringarráð, ekki sönnun þess að þéttar sítrónuafurðir séu öruggar á meðgöngu eða við brjóstagjöf. [18]

Ekki yfirfæra sjálfkrafa viðvaranir um milliverkanir greipaldins á sítrónu, en ekki heldur álykta að sítróna hafi engin áhrif á nein lyf. Í opinni víxlrannsókn frá 2016 á níu heilbrigðum körlum varð engin marktæk breyting á lyfjahvörfum síldenafíls með sítrónusafa samanborið við vatn eftir einn skammt. Þetta metur ekki önnur lyf, sjúklinga eða langtímanotkun. [19] Fylgdu leiðbeiningum lyfsins, taktu það með vatni nema annað sé fyrirskipað og spurðu lyfjafræðing áður en vatni er skipt út fyrir safa eða töflu eða hylki er breytt. [20]

Niðurstaða

Hagnýtir kostir sítrónu eru bragðið, fjölhæfnin og framlag hennar til fjölbreytts mataræðis. Veldu þá matvælaafurð og það magn sem hentar máltíðinni, án þess að leggja safa, sykraða drykki og þéttar olíur að jöfnu. Gott hreinlæti og tillit til tanna, eigin þols og ofnæmis styðja skynsamlega daglega notkun.